Instrumenten
Voor het vervullen van zijn rol als controleur, heeft de raad de beschikking over de volgende instrumenten:
- Het recht van initiatief: een raadslid kan onderwerpen (een eigen voorstel) in de raad brengen;
- Het recht van amendement: de raad kan voorstellen van het college wijzigen. Zo kan de raad bijv. beslissen in de begroting meer geld vrij te maken voor monumentenbeleid en minder voor jeugd;
- Het recht om een motie in te dienen: Een motie is een korte verklaring over een onderwerp waarmee een oordeel, wens, verzoek of opdracht (voor het college) wordt uitgesproken;
- Het recht van vragen: een raadslid kan zowel mondelinge als schriftelijke vragen stellen aan het college van B en W die het college moet beantwoorden
- Het recht van interpellatie: een raadslid kan aan de raad vragen om een debat met een collegelid, waarin deze verantwoording af moet leggen over bepaald beleid;
- Het recht op informatie: het college heeft een actieve en passieve informatieplicht tegenover de raad;
- Een ander recht dat de raad kan uitoefenen is het recht op diepgaand onderzoek. Dit lijkt het recht van enquête van Tweede-Kamerleden. De raad kan het recht op onderzoek gebruiken om het door het college gevoerde beleid te onderzoeken. De raad kan alleen niet onder ede verhoren. Dat kunnen de leden van de Tweede Kamer wel.
Het seniorenconvent (ook vaak presidium genoemd)
Het presidium is een commissie die bestaat uit de voorzitter van de raad, de commissievoorzitters en de griffier. De voorzitter van de gemeenteraad is de burgemeester. Als plaatsvervanger is een raadslid aangewezen. Samen met de fractievoorzitters van de partijen vormt de burgemeester het presidium van de raad. Dit presidium stelt de raadsagenda op en besluit over een paar andere huishoudelijke zaken die te maken hebben met het functioneren van de raad. De raadsgriffier ondersteunt en adviseert het presidium.
Het presidium heeft in ieder geval de volgende taken:
- bevorderen functioneren gemeenteraad;
- voorbereiden en vaststellen agenda’s raadscommissies en raad;
- intern en extern communiceren namens de raad;
- adviserende rol aan de raad
